Ζητείται Θέατρο

Γράφει η Μάριον Άνθη, ηθοποιός

Επιμέλεια: Γιώργος Πατσιλίβας

Μάριον Άνθη

Ο Αριστοτέλης θέλοντας να βάλει την ασφαλιστική δικλείδα ώστε να μη γίνει το θέατρο τρόπος μετάδοσης και διαιώνισης της αρρώστιας, των ανθρώπινων αδυναμιών και των παθολογικών καταστάσεων, το αποκάλεσε μίμηση πράξης σπουδαίας και τελείας.

Φαίνεται, όμως, ότι η ανεύρεση αυτών στων σπουδαίων πράξεων είναι ακόμα ζητούμενο στο σύγχρονο θέατρο. Πόσω μάλλον των πράξεων που χαρακτηρίζονται ως τέλειες, εκείνες δηλαδή που έχουν ένα τέλος, ένα ύψιστο σκοπό.

Το ότι η μίμηση είναι μια πρωταρχική μορφή μάθησης είναι αναμφισβήτητο γεγονός. Ως απλή μίμηση της καθημερινότητας και των συνηθειών της παραμένει εγκλωβισμένη σε ανώριμο θα λέγαμε στάδιο. Αυτού του είδους τη μίμηση ακολουθούν τα νήπια, αλλά κατά την ενηλικίωση ο άνθρωπος περνά σε άλλες συνθετότερες μορφές της. Ως τέχνη, όμως, ανάγεται σε υψηλότερη και τελειότερη μορφή μάθησης, καθώς η τέχνη απαιτεί ανώτερες διανοητικές λειτουργίες, όπως είναι οι ανθρώπινες και στοχεύει στην ανάπτυξη αντίστοιχων δεξιοτήτων. Έτσι, η παραστατική τέχνη του θεάτρου, της μιμήσεως, συμβάλλει στην καλλιέργεια δεξιοτήτων, τόσο στον υποκριτή όσο και στο θεατή, που καμία άλλη τέχνη δεν θα μπορούσε να καλλιεργήσει σε τέτοιο βαθμό. Είναι άλλο να ειπωθεί και να περιγραφεί κάτι, μια κατάσταση, μια εμπειρία, κι άλλο να παρασταθεί. Είναι άλλο να παίζεις και μάλιστα ένα ρόλο, έναν άλλον άνθρωπο, άλλο να τον περιγράφεις. Είναι άλλο να διαβάζεις μία δράση και άλλο να τη βλέπεις να εξελίσσεται μπροστά στα μάτια σου.

Αρχαίο Θέατρο

Η δυναμική της παράστασης είναι πολύπλοκη και φτάνει με αμεσότητα σε αυτό που λέμε «μορφή». Η μορφή αυτή δεν είναι άλλη από το έργο ως ένα μοναδικό και τέλειο δημιούργημα. Τι είναι αυτό όμως που κάνει το δημιούργημα αυτό μοναδικό και τέλειο; Καταρχήν, το πρωταρχικό συστατικό της, η πράξη. Όχι μια οποιαδήποτε πράξη, αλλά η σπουδαία πράξη, αυτή που ξεχωρίζει από την ανούσια καθημερινότητα. Βέβαια, η σπουδαία πράξη δεν πραγματοποιείται από τον οποιονδήποτε, αλλά από τον αντίστοιχα σπουδαίο άνθρωπο, αυτόν που ξεχωρίζει από το πλήθος. Η πράξη του τον κάνει να διαφοροποιείται από το πλήθος, τη μάζα, και αυτή η διαφοροποίηση είναι ταυτόχρονα η τραγικότητά του και το μεγαλείο του. Επομένως, αν η παράσταση πάσχει σε αυτό το πρωταρχικό της στοιχείο, καταλαβαίνουμε ότι γίνεται ένα κακέκτυπο. Όταν πάσχει η πρώτη ύλη, είναι επόμενο να πάσχει και η μορφή. Η μορφή σε αυτήν την περίπτωση είναι εξαρχής καταδικασμένη σε αποτυχία. Με δυο λόγια, άλλο να φτιάξεις ένα κόσμημα από χρυσό κι άλλο να το φτιάξεις από κορδόνι ή σπάγγο.

Αλλά τον μεγάλο δημιουργό δεν τον απασχολεί απλά η πράξη, αλλά το πώς θα παραστήσει την πράξη, πώς δηλαδή, θα της δώσει μορφή. Πώς θα συνταιριάξει τα επί μέρους, το λόγο, το ρυθμό, τη δράση, για να πετύχει το σκοπό του. Η πολυπλοκότητα αυτής της διαδικασίας προσδίδει στην παράσταση ένα βαθμό δυσκολίας μεγαλύτερο από ό,τι σε άλλες τέχνες, καθώς και τα επί μέρους είναι από μόνα τους εξίσου πολύπλοκες ανθρώπινες διαδικασίες, ξεχωριστές μορφές τέχνης.

θέατρο

Από την άλλη, μην ξεχνάμε και τον στόχο, που είναι η κάθαρση του θεατή. Γίνεται θέατρο χωρίς να λαμβάνουμε υπόψιν τον θεατή; Αυτό που στον Αριστοτέλη μοιάζει αυτονόητο, σήμερα μετατρέπεται και πάλι σε ερώτημα που χρήζει επανεξέτασης και απάντησης. Σε ποιον απευθύνεται το σύγχρονο θέατρο; Μήπως, τελικά, στοχεύει σε μικροσυναισθηματισμούς και ψυχολογικές ταυτίσεις από μέρους του θεατή μετατρέποντάς τον σε ένα απλό μέλος ζωώδους αγέλης και υποτιμώντας τη νοημοσύνη του; Μήπως το έλεος και ο φόβος έχουν μετατραπεί σε ταραχή και φρίκη ή απάθεια; Πολλές φορές σήμερα θεωρούμε καλή μια παράσταση που μας συνταράσσει, αλλά αυτό εγκυμονεί το κίνδυνο της άλογης ταύτισης, πράγμα που ο Πλάτωνας θεώρησε πολύ νωρίς ως το επικίνδυνο κομμάτι του θεάτρου και όλων κατ’ επέκταση των παραστατικών τεχνών. Ακριβώς γι αυτό το λόγο ο Αριστοτέλης έβαλε τις ασφαλιστικές δικλείδες που αναφέραμε, προφυλάσσοντας έτσι και το θέατρο και τον θεατή. Δεν έχουμε παρά να τον ακούσουμε και να στρέψουμε την αναζήτησή μας στα σπουδαία, όπως αρμόζει σε μια σπουδαία Τέχνη.

Σήμερα αποτελεί πια επιταγή των καιρών να ακολουθήσει το θέατρο τα μονοπάτια εκείνα που θα το οδηγήσουν, και μαζί του ολόκληρη την κοινωνία, σε μια μεταμόρφωση και μια εξυγίανση. Ζητείται Θέατρο, επομένως, που θα φέρει την κοινωνία σε επαφή με τις καινούργιες δομές, τις δομές που θα απαρτίσουν μία νέα παγκόσμια πραγματικότητα, βασισμένη σε ολοκληρωμένες προσωπικότητες που θα υπηρετούν τον πολιτισμό της αλληλεγγύης και της ομόνοιας.


 

Περισσότερα για τη Μάριον Άνθη: https://www.facebook.com/marionanthi1/

facebook

Advertisements

3 σκέψεις σχετικά με το “Ζητείται Θέατρο”

Πείτε τη γνώμη σας!

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s